İsrail’de genel seçimlerin ardından hükümet krizi gündeme geldi. Binyamin Netanyahu’nun liderliğindeki iktidar bloğu, parlamentoda çoğunluğu sağlayamadı. Gadi Eisenkot öncülüğündeki muhalefet de hükümet kurmak için gereken sayıya ulaşamadı. Böylece Arap partileri, yeni hükümetin geleceğini belirleyebilecek kritik bir konuma yükseldi.
27 Ekim’deki seçimlerin ardından açıklanan mevcut tabloya göre Netanyahu’nun ittifakı 53 sandalye kazandı. Muhalefet bloğu ise 48 sandalyede kaldı. Arap partilerinin toplam sandalye sayısı 19’a ulaştı. Ancak kesin tablo için henüz yaklaşık 600 bin çift zarf oyun sayılması gerekiyor.
Netanyahu’nun iktidarı tehlikede
İsrail Meclisi Knesset’te toplam 120 sandalye bulunuyor. Bir hükümetin kurulabilmesi için en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor. Bu nedenle mevcut sonuçlar, iki ana siyasi bloğu da zor durumda bırakıyor.
Netanyahu, 2022 seçimlerinde müttefikleriyle birlikte 64 sandalye kazanmıştı. Ancak bu seçimde iktidar bloğu 53 sandalyeye geriledi. Böylece Netanyahu, çoğunluk için gereken sayının sekiz sandalye altında kaldı.
Likud Partisi de önceki seçime göre güç kaybetti. Parti, 2022’de 32 sandalye kazanırken bu seçimde 26 sandalyede kaldı. Şas Partisi’nin sandalye sayısı da 11’den 7’ye düştü. Buna karşılık Yahudi Gücü, sandalye sayısını 6’dan 7’ye çıkardı.
Ancak Netanyahu’nun sorunu yalnızca sandalye kaybı değil. Mevcut koalisyon ortaklarının siyasi ve ideolojik çizgileri, yeni ortaklık seçeneklerini de sınırlıyor.
Muhalefet de tek başına hükümet kuramıyor
Gadi Eisenkot liderliğindeki Yashar Partisi, seçimde 21 sandalye kazandı. Muhalefet bloğunun toplam sandalye sayısı ise 48’de kaldı. Dolayısıyla muhalefetin hükümet kurabilmesi için en az 13 milletvekilinin daha desteğine ihtiyacı var.
Birlikte İsrail Partisi, önceki seçimde 36 sandalye kazanmıştı. Bu seçimde ise 12 sandalyede kaldı. Demokratlar Partisi 8, İsrail Evimiz Partisi de 7 sandalye elde etti.
Bu sonuçlar, Netanyahu karşıtı blokun da kendi içinde yeni bir uzlaşma kurmasını gerektiriyor. Üstelik muhalefetin Arap partileriyle nasıl bir iş birliği geliştireceği, hükümet hesabında belirleyici rol oynayacak.
Arap partileri kilit konuma yükseldi
Arap partileri, seçimde sandalye sayılarını artırarak parlamentodaki etkilerini güçlendirdi. Ortak Liste çizgisindeki partiler 12 sandalye kazanırken Mansur Abbas liderliğindeki Ra’am 7 sandalyeye ulaştı. Böylece iki grubun toplam sandalye sayısı 19 oldu.
Ortak Liste temsilcisi Ahmed Tibi, Netanyahu ve aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in iktidardan uzaklaşması için muhalefetle iş birliğine açık olduklarını açıkladı.
Arap partileri, hükümete doğrudan katılmadan da muhalefete destek verebilir. Böyle bir senaryoda dışarıdan destek veya kritik oylamalarda çekimser kalma seçeneği gündeme gelebilir. Ancak bu desteğin koşulları henüz netleşmedi.
Arap partileri, Arap vatandaşlara yönelik ayrımcılığın ve konut yıkımlarının sona ermesini istiyor. Ayrıca suçla mücadele ve Filistinlilerle siyasi çözüm konusunda adım atılmasını talep ediyorlar.
2021’deki hükümet modeli yeniden gündeme gelebilir mi?
İsrail’de Arap partilerinin hükümet hesabında kilit rol üstlenmesi yeni bir durum değil. 2021 seçimlerinin ardından Naftali Bennett ve Yair Lapid, farklı siyasi görüşlere sahip sekiz partiyi aynı koalisyonda buluşturdu. Mansur Abbas liderliğindeki Ra’am da bu koalisyona katıldı.
Ancak aynı formülün bugün tekrarlanması kolay görünmüyor. Muhalefetteki bazı sağ ve merkez partiler, Arap partileriyle iş birliği konusunda çekinceler taşıyor. Ayrıca Arap siyasi gruplarının öncelikleri de birbirinden farklılaşabiliyor.
Bu nedenle yalnızca Arap partilerinin sandalye sayısı yeterli olmayacak. Muhalefetin bu desteği ortak bir hükümet planına dönüştürüp dönüştüremeyeceği de önem taşıyor.
İsrail’i hangi senaryolar bekliyor?
Seçim sonuçlarının kesinleşmesiyle birlikte üç temel ihtimal öne çıkıyor.
İlk olarak Netanyahu, yeni siyasi destekler bularak çoğunluğa ulaşmayı deneyebilir. Ancak mevcut ortaklık yapısı bu seçeneği zorlaştırıyor.
İkinci olarak Eisenkot öncülüğündeki muhalefet, Arap partilerinin dışarıdan desteğiyle hükümet kurmaya çalışabilir. Bunun için muhalefetin kendi içindeki anlaşmazlıkları aşması ve gerekli milletvekili desteğini toplaması gerekiyor.
Üçüncü ihtimal ise koalisyon görüşmelerinin sonuçsuz kalması. Hiçbir blok 61 sandalyelik desteği sağlayamazsa İsrail yeniden erken seçim sürecine girebilir.
Cumhurbaşkanı Herzog’dan uzlaşma çağrısı
İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, siyasi liderlere koalisyon görüşmelerinde yapıcı davranmaları çağrısında bulundu. Herzog, liderlerin uzlaşma arayışına açık olmalarını ve yeni bir erken seçimi önlemek için çaba göstermelerini istedi.
Sonuç olarak İsrail’de seçim yarışı, hükümet kurma mücadelesine dönüştü. Netanyahu’nun çoğunluğu kaybetmesi ve muhalefetin tek başına yeterli desteğe ulaşamaması, Arap partilerinin rolünü öne çıkardı. Önümüzdeki süreçte koalisyon görüşmeleri, ülkenin siyasi geleceğini belirleyecek.
Haber Yolu’nu Facebook ve X üzerinden takip ederek en güncel gelişmelerden haberdar olabilir, haberlerimizi daha fazla kişiye ulaştırmak için paylaşabilirsiniz.