Türkiye Büyük Millet Meclisi, Ramazan Bayramı tatilinin ardından 8 Nisan Salı günü çalışmalarına yeniden başlıyor. Gündemin en dikkat çeken başlığı ise Türkiye’nin ilk İklim Kanunu olacak teklifin Genel Kurul’da görüşülmeye başlanması.
İklim Değişikliği ile Mücadelede Yeni Adım
Kanun teklifi, iklim değişikliğiyle mücadele çerçevesinde sera gazı emisyonlarının azaltılması, uyum faaliyetlerinin planlanması ve uygulanmasına yönelik kapsamlı düzenlemeler içeriyor. Ayrıca “Net Sıfır Emisyon”, “İklim Adaleti”, “Karbon Kredisi”, “Emisyon Ticaret Sistemi (ETS)” gibi 39 teknik terimin tanımına yer verilerek, bu alandaki yasal çerçevenin netleştirilmesi amaçlanıyor.
Kamu kurumları ile özel sektör, yeni yasaya göre belirlenen önlemlere ve düzenlemelere uymakla yükümlü olacak. Uyum süreci, İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından izlenecek ve koordine edilecek.
Yerel Yönetimlere Stratejik Görevler
Teklif, il bazında iklim değişikliğiyle mücadele stratejilerini de içeriyor. Her ilin kendi yerel iklim eylem planını oluşturması ve bu planların valilik koordinasyonunda hayata geçirilmesi öngörülüyor. Büyükşehirlerde belediyeler, diğer illerde ise yerel yönetimlerle iş birliği içinde süreçler yönetilecek.
Ayrıca, ithalat ürünlerinin gömülü karbon emisyonlarını denetlemek üzere Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) kurulabilecek. Bu mekanizma sayesinde ticari ürünlerin iklim dostu üretim süreçlerine uygunluğu denetlenecek.
Ekonomik Yaptırımlar ve Para Cezaları
Yeni düzenleme kapsamında çevresel yükümlülüklere uymayanlara ciddi para cezaları da getiriliyor. Doğrulanmış sera gazı emisyonu raporunu zamanında sunmayanlara 500 bin TL’den 5 milyon TL’ye kadar, ozon tabakasına zarar veren maddeleri usule aykırı kullananlara ise 2,5 milyon TL’ye kadar para cezası verilmesi öngörülüyor.
Eleştiriler Gündemde: “Doğayı Korumaktan Uzak”
İklim Kanunu Teklifi, çevreci çevrelerden ve muhalefet milletvekillerinden ciddi eleştiriler alıyor. Kanunun, doğayı ve halkın çıkarlarını ikinci plana attığı, şirketlerin ve sermaye çevrelerinin ihtiyaçlarına öncelik tanıdığı iddia ediliyor.
CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, teklifin “ekolojik yıkımı derinleştirecek nitelikte” olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Fosil yakıtların kullanımını sonlandırmaya dair hiçbir madde bulunmuyor. Orman kesimleri ve maden faaliyetleriyle ilgili net yasaklar yer almıyor. Doğayı ve toplumu önceleyen, fosil yakıtlardan çıkış ve sürdürülebilir tarım politikalarıyla desteklenen bir İklim Kanunu gereklidir.”
Muhalefet, teklifin “yeşil büyüme” ve “sürdürülebilir kalkınma” gibi kavramlarla süslenmesine rağmen somut çevresel kazanımlar sunmadığını, aksine doğayı sermaye lehine metalaştırdığını savunuyor.
Sonuç
TBMM’de bu hafta başlayacak görüşmeler, Türkiye’nin iklim politikalarında tarihi bir dönüm noktası olabilir. Ancak, teklifin içeriği kadar, uygulama mekanizmalarının nasıl işleyeceği ve kamuoyunun taleplerine ne ölçüde karşılık verileceği de tartışmaların seyrini belirleyecek.