Yeni yükseköğretim kanunu öğrencilere ve akademisyenlere yeni haklar sunuyor. Özellikle kanun, azami eğitim süresini tamamlayan öğrencilere özel imkanlar getiriyor. Son sınıf öğrencileri iki ek sınava giriyor. Ayrıca öğrenciler eksik dersleri tekrar alıyor. Buna karşılık ara sınıf öğrencileri bu hakları kullanamıyor.
Kanun üniversiteye dönüş için de yeni bir yol açıyor. Bazı öğrenciler geçmişte üniversiteyi bıraktı. Bu nedenle bu öğrenciler dört ay içinde başvuru yapıyor. Bazı kişiler ise kayıt hakkı aldı fakat kayıt yapmadı. Bununla birlikte kanun bu kişilere de başvuru hakkı veriyor. Böylece üniversiteler onları 2026-2027 eğitim yılında yeniden kabul ediyor.
Ancak kanun bazı gruplara af hakkı vermiyor. Terör suçundan ceza alan kişiler bu hakkı alamıyor. Aynı şekilde kanun kasten öldürme suçu için de aynı yaklaşımı uyguluyor. İşkence suçu da af hakkını engelliyor. Ayrıca cinsel saldırı suçu aynı sonucu doğuruyor. Uyuşturucu ticareti suçu da bu gruba giriyor. Öte yandan Polis Akademisi öğrencileri af hakkı almıyor. Milli Savunma Üniversitesi öğrencileri de bu hakkın dışında kalıyor.
Kanun akademisyenlere de yeni imkanlar getiriyor. Üniversiteler bazı öğretim üyeleriyle 75 yaşına kadar çalışıyor. Bu noktada YÖK son kararı veriyor. Ayrıca bazı akademisyenler Türk Cumhuriyetlerinde görev yapıyor. Bunun için üniversiteler gerekli izin sürecini başlatıyor.
Kanun akademik etik konusunda sert kurallar koyuyor. Bir kişi başkasına tez yazdırırsa ceza riski taşıyor. Aynı şekilde makale ve proje için de bu kural geçerli. Başkası adına akademik çalışma yapan kişiler de ceza riski taşıyor. Dahası yetkililer sahte diploma hazırlayan kişiler hakkında yasal süreç başlatıyor.
Kurumlar disiplin sürecinde iddiaları açıkça anlatıyor. Ardından öğrenci savunmasını hazırlıyor. Ayrıca kanun öğrenciye en az yedi gün süre veriyor.
Bunun yanında devlet 48 üniversiteye yeni akademik kadro sağlıyor. Üniversiteler bilimsel araştırmalar için daha fazla destek alıyor. Ayrıca kanun ortak araştırma merkezleri için yeni kurallar koyuyor. Son olarak yeni sistem vakıf üniversitelerine vergi konusunda avantaj sağlıyor.