Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması için TBMM süreci başladı. Üç ülke, anlaşmayı 7 Ağustos 2026’da Mekke’de imzaladı. Şimdi Meclis, anlaşmanın onay sürecini ele alacak.
Anlaşma, üç ülkenin ortak savunmasını ve güvenlik iş birliğini güçlendirmeyi amaçlıyor. Ayrıca taraflar, askerî koordinasyonu ve savunma sanayisindeki ortak projeleri geliştirmeyi hedefliyor. Metin, toplam 16 maddeden oluşuyor.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın en önemli maddesi
Anlaşmanın ikinci maddesi, üç ülkenin ortak savunma yaklaşımını ortaya koyuyor. Buna göre taraflardan birine dış kaynaklı silahlı saldırı gerçekleşirse diğer iki ülke de saldırıyı ortak güvenlik meselesi sayacak.
Böylece ülkeler, saldırıya uğrayan tarafa mevcut imkânlarıyla destek verecek. Ancak bu hüküm, her durumda otomatik asker gönderme kararı anlamına gelmiyor. Askerî adımlar, ilgili hukuki süreçler ve alınacak kararlar çerçevesinde değerlendirilecek.
Askerî iş birliği ve ortak tatbikatlar
Anlaşmanın birinci maddesi, ülkelerin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü korumaya odaklanıyor. Bunun yanında üçüncü ve altıncı maddeler, askerî iş birliğini geliştirmeyi hedefliyor.
Üç ülke, ortak eğitim programları ve tatbikatlar düzenleyebilecek. Ayrıca askerî personel değişimiyle silahlı kuvvetler arasındaki koordinasyonu artırabilecek. Böylece taraflar, ortak hareket etme kapasitelerini geliştirmeyi amaçlıyor.
Savunma sanayisinde teknoloji paylaşımı
Yedinci madde, üç ülkenin savunma sanayisindeki iş birliğini kapsıyor. Taraflar, karşılıklı mutabakatla teknoloji paylaşımını ve ortak üretimi destekleyecek.
Bunun yanında savunma kurumları, ortak teknoloji geliştirme projeleri üzerinde çalışabilecek. Bu iş birliği, ülkelerin savunma yeteneklerini güçlendirmeyi hedefliyor.
İstihbarat paylaşımı ve terörle mücadele
Dördüncü madde, uluslararası güvenlik konularında düzenli istişareleri öne çıkarıyor. Beşinci madde ise terörle mücadelenin yanı sıra ortak güvenlik çalışmalarına odaklanıyor.
Ayrıca dokuzuncu madde, istihbarat paylaşımına ilişkin kuralları belirliyor. Taraflar, gizlilik ve veri güvenliği şartlarına uyarak güvenli kanallar üzerinden bilgi paylaşabilecek.
Üç ülke ortak komite kuracak
Sekizinci madde, Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’ni oluşturuyor. Komitede üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanlarıyla genelkurmay başkanları yer alacak.
Komite, yılda iki kez dönüşümlü ev sahipliğiyle toplanacak. Ayrıca liderler, gerekli gördüklerinde yılda bir kez bir araya gelebilecek. Böylece taraflar, ortak kararları ve güvenlik politikalarını düzenli biçimde değerlendirebilecek.
Lojistik destek ve gizli bilgilerin korunması
Onuncu madde, tarafların birbirlerine lojistik destek sağlamasını düzenliyor. Bu destek; silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer teçhizatları kapsayabiliyor. Ancak taraflar, desteğin kapsamını mevcut imkânlara ve uyumluluk şartlarına göre belirleyecek.
Öte yandan on üçüncü madde, gizli bilgi ve belgelerin korunmasını şart koşuyor. Taraflar, bu bilgileri diğer devletler, şirketler veya kişilerle paylaşamayacak.
Anlaşmanın diğer maddeleri neleri düzenliyor?
On birinci madde, anlaşmanın uygulanması sırasında ihtiyaç duyulabilecek hukuki düzenlemeleri ele alıyor. On ikinci madde ise tarafların daha önce imzaladığı uluslararası anlaşmalardan doğan haklarını koruyor.
Bunun yanında on dördüncü madde, anlaşmazlıkların görüşmeler yoluyla çözülmesini öngörüyor. On beşinci madde, tarafların mutabakatıyla değişiklik yapılmasına imkân tanıyor. Son olarak on altıncı madde, anlaşmanın yürürlüğe giriş şartlarını belirliyor. Üç ülke, kendi onay süreçlerini tamamladıktan sonra anlaşmayı yürürlüğe sokabilecek.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması Meclis’te nasıl ilerleyecek?
TBMM’ye sunulan teklifin sonraki aşamalarını ilgili komisyon ve Genel Kurul süreci belirleyecek. Dolayısıyla teklifin Meclis’e gelmesi, anlaşmanın onaylandığı anlamına gelmiyor.
Ayrıca anlaşma, Türkiye’nin mevcut uluslararası yükümlülüklerini ortadan kaldırmıyor. Taraflar, savunma ve güvenlik alanlarında daha yakın iş birliği kurmayı hedefliyor.
Mekke Anlaşması neden önem taşıyor?
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan bu anlaşmayla ortak savunma kapasitelerini geliştirmek istiyor. Ayrıca üç ülke, istihbarat paylaşımı, askerî eğitim ve savunma sanayisi alanlarında daha düzenli çalışmayı amaçlıyor.
Yetkililer, anlaşmanın savunma odaklı olduğunu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığını belirtiyor. Bununla birlikte anlaşmanın uygulamadaki etkisini, onay süreci ve üç ülkenin atacağı sonraki adımlar gösterecek.