Iran ile amerika arasında yürütülen nükleer konulu dolaylı müzakerelerin üçüncü turu, Cenevre’de başladı. Taraflar, İran’ın nükleer programı ve yaptırımların geleceğine ilişkin kritik başlıkları yeniden masaya yatırırken, sürecin geleceğini belirleyecek teknik detayların ele alınması bekleniyor.
Görüşmelere bir kez daha ev sahipliği yapan İsviçre’de temasların, Umman’ın arabuluculuğunda gerçekleştirildiği bildirildi. İran basınına göre müzakereler, Umman’ın Cenevre Büyükelçiliği’nde, Seyyid Bedir bin Hamad el-Busaidi’nin kolaylaştırıcılığında taraflar arasında karşılıklı mesaj alışverişi yöntemiyle yürütülüyor. İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ederken, ABD heyetinde ise Başkan Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoffile damadı Jared Kushner yer alıyor.
Teknik Başlıklarda Kritik Eşik
Diplomatik kaynaklar, üçüncü turun teknik konularda somut ilerleme sağlanıp sağlanamayacağı açısından kritik bir eşik olduğunu değerlendiriyor. Özellikle İran’ın nükleer faaliyetlerinin kapsamı, uranyum zenginleştirme düzeyi ve uluslararası denetim mekanizmalarının çerçevesi masadaki temel başlıklar arasında bulunuyor. Bununla birlikte, ABD’nin yaptırımların kaldırılmasına ilişkin yaklaşımı da müzakerelerin seyrini belirleyecek unsurlar arasında gösteriliyor.
Üçüncü Tur Öncesi Mesajlar
İkinci tur görüşmeler geçtiğimiz hafta yine Cenevre’de, Umman’ın arabuluculuğunda gerçekleştirilmişti. Bu turda İran’ın nükleer programı ile yaptırımların kaldırılması konuları detaylı şekilde ele alınmıştı. Abbas Arakçi, sürecin “yapıcı” ilerlediğini belirterek adil ve dengeli bir anlaşmanın mümkün olduğunu ifade etmiş, çerçeve metin üzerinde çalışmalara başlandığını açıklamıştı. Arakçi ayrıca son değerlendirmesinde, “Hem savaşa hem de barışa tamamen hazırız” ifadelerini kullanarak Tahran’ın kararlılığını vurgulamıştı.
ABD tarafı ise olası bir anlaşmanın süresiz ve kapsamlı bir denetim mekanizmasını içermesi gerektiğini dile getirdi. Donald Trump, İran’la bir anlaşmaya varılmasının önemine dikkat çekerek aksi senaryoda “ikinci aşamaya” geçileceğini belirtmiş ve nihai kararın kendisine ait olduğunu vurgulamıştı. Trump ayrıca ABD Kongresi’ndeki konuşmasında diplomasiye öncelik verdiklerini, ancak İran’ın nükleer silah elde etmesine izin verilmeyeceğini açık şekilde ifade etmişti.
Cenevre’de başlayan üçüncü tur müzakerelerin, tarafların pozisyonlarını netleştireceği ve sürecin devam edip etmeyeceğini belirleyecek stratejik bir dönüm noktası olması bekleniyor.