Türkiye’deki fon krizinin ardından 131 yatırım fonu tasfiye sürecine girdi. Sermaye Piyasası Kurulu’nun verilerine göre bu fonlarda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunuyor. Ancak bu sayı, tüm yatırımcıların kesin zarar yaşadığı anlamına gelmiyor.
Peki yatırımcılar paralarını nasıl geri alacak? Tasfiye süreci hangi aşamalardan geçecek? Ayrıca oluşabilecek zararları kim karşılayacak?
Fonların parasını kim yönetecek?
SPK, 7 portföy yönetim şirketine ait 131 fon için tasfiye kararı verdi. Tera Portföy fonlarının tasfiyesini İş Bankası yürütecek. Diğer fonlarda ise Ziraat Bankası görev alacak.
İlk aşamada yetkililer yatırımcı hesaplarını kontrol edecek. Ardından fonların varlıklarını, borçlarını ve alacaklarını belirleyecek.
Sonraki aşamada fonlardaki hisse senedi, mevduat ve diğer varlıklar nakde çevrilecek. Elde edilen para, yatırımcıların fondaki payları oranında hesaplarına aktarılacak.
Ancak burada önemli bir ayrıntı var. Bankaların tasfiye sürecini yürütmesi, yatırımcılara belirli bir tutarı garanti ettikleri anlamına gelmiyor.
Yatırımcılar parasını ne zaman alacak?
SPK, ilk tasfiye planında üç aylık süre öngörmüştü. Ancak Kurul, 20 Eylül’deki kararla bu süreyi altı aya çıkardı. SPK ayrıca altı aylık sürenin tasfiyenin mutlaka bu sürede tamamlanacağı anlamına gelmediğini açıkladı.
Bu nedenle yatırımcıların tamamının aynı tarihte ödeme alması beklenmiyor. Öncelikle hesap mutabakatlarının tamamlanması gerekiyor. Ardından fon varlıkları uygun piyasa koşullarında satılacak.
Özellikle düşük likiditeye sahip varlıkların satışı süreci etkileyebilir. Çünkü hızlı satış, bazı varlıkların daha düşük fiyattan elden çıkarılması riskini artırabilir.
Yatırımcı ne kadar para alacak?
Tasfiye sonunda yatırımcıya ödenecek tutar, fonun gerçek varlık değerine bağlı olacak. Fonun borçları ve tasfiye giderleri de hesaplamaya dahil edilecek.
Bu nedenle yatırımcının geçmişte hesabında gördüğü değerin tamamını geri alacağı konusunda şu aşamada kesin bir garanti bulunmuyor.
Ayrıca 455 bin 758 kişinin tamamının zarar ettiği sonucuna da varılamaz. SPK’nın açıkladığı rakam yalnızca tasfiye kapsamındaki fonlarda bulunan tekil yatırımcı sayısını gösteriyor.
Tasfiye edilen varlıklar yatırımcıya dönebilir mi?
Fon soruşturmasıyla tasfiye süreci aynı dönemde ilerliyor. Soruşturma kapsamında bazı kişi ve şirketlerin malvarlıklarına yönelik tedbirler de gündeme geldi.
Eğer soruşturma sonucunda belirli varlıkların fon kaynaklarıyla bağlantısı ortaya konulursa, hukuk süreci bu varlıkların geri kazanılmasını gündeme getirebilir.
Ancak bunun için varlık ile fon kaynakları arasında hukuki bağlantının kurulması gerekiyor. Bu nedenle el konulan bir varlığın doğrudan yatırımcılara dağıtılacağını söylemek için henüz erken.
Devlet yatırımcıların zararını ödeyecek mi?
Fon krizinin en çok tartışılan başlıklarından biri de kamu kaynaklarının kullanılıp kullanılmayacağı.
Mevcut tasfiye planı, fon varlıklarının nakde çevrilmesini ve elde edilen tutarın yatırımcılara payları oranında dağıtılmasını öngörüyor.
Dolayısıyla kamu bankalarının süreci yönetmesi, devletin oluşabilecek zararı bütçeden karşılayacağı anlamına gelmiyor.
Yatırımcıların zararının tamamen veya kısmen kamu kaynaklarından karşılanması için ayrıca hukuki ve idari bir karar gerekiyor.
Yatırımcı Tazmin Merkezi ödeme yapabilir mi?
Yatırımcı Tazmin Merkezi’nin kapsamı da bu süreçte önem taşıyor. Ancak fonların tasfiyeye girmesi tek başına otomatik bir tazminat ödemesi anlamına gelmiyor.
Burada fon yönetimi, saklama kuruluşlarının yükümlülükleri ve yatırım kuruluşlarının işlemleri ayrı ayrı incelenebilir. Ayrıca varsa hukuka aykırı işlemler ile yatırımcı zararı arasındaki bağlantının ortaya konulması gerekiyor.
Bu nedenle yatırımcıların ne kadar para alabileceği konusunda kesin rakam vermek için tasfiye işlemlerinin tamamlanmasını beklemek gerekiyor.
Süreçte hangi aşamalar izlenecek?
Öncelikle yatırımcı hesapları ve fon kayıtları karşılaştırılacak. Ardından fonların borçları ve alacakları netleştirilecek.
Daha sonra fon varlıkları piyasa koşulları dikkate alınarak nakde çevrilecek. Son olarak elde edilen tutar yatırımcıların pay oranlarına göre dağıtılacak.
Öte yandan SPK’nın altı aylık süre düzenlemesi sürecin daha uzun bir takvime yayılabileceğini gösteriyor. Ancak Kurul, uygun koşullarda tasfiyenin daha erken tamamlanabileceğini de belirtiyor.
Bu nedenle yatırımcılar açısından en önemli konu, fon varlıklarının hangi değer üzerinden satılacağı ve tasfiye sonunda hesaplarına ne kadar para aktarılacağı olacak.